رهنمای معلم – برنامه آموزشی MS Word | مرکز آموزشی گلستان اندیشه
مرکز آموزشی گلستان اندیشه
Gulestane Andishah
رهنمای معلم
برنامه آموزشی MS Word

برنامه استاندارد تدریس و تمرین عملی

پنجشیر، رخه، بازار قابضان
1. هدف رهنما

این رهنما به منظور ایجاد یک روش واحد و منظم برای تدریس MS Word در مرکز آموزشی گلستان اندیشه تهیه شده است.

هدف این است که تدریس این دوره وابسته به روش شخصی یک معلم نباشد، بلکه هر معلم بتواند بر اساس یک برنامه مشخص، موضوعات را به ترتیب تدریس کند و سطح پیشرفت شاگردان قابل پیگیری باشد.

توضیح استاد → نمایش عملی → اجرای شاگرد → تمرین → رفع اشکال → تکرار
2. مشخصات دوره
نام دوره MS Word
تعداد جلسات آموزشی 45
مدت دوره 9 هفته
روزهای آموزش شنبه تا چهارشنبه
روز مرور پنج‌شنبه
تعطیلی هفتگی جمعه
زمان روزانه 3:00 تا 4:00 بعدازظهر
مدت هر جلسه 60 دقیقه
3. اصل اساسی آموزش عملی

با توجه به اینکه شاگردان معمولاً در خانه به کمپیوتر و اینترنت دسترسی ندارند، تمرین مهارت‌های عملی نباید به خانه واگذار شود.

هر مهارتی که نیاز به کمپیوتر دارد باید در جریان ساعت صنف درسی در مرکز آموزشی تمرین شود.

قاعده اصلی:

دیدن کار استاد به معنی یادگیری مهارت نیست. هر شاگرد باید خودش با Keyboard و Mouse کار کند و عملیات را شخصاً انجام دهد.

4. تقسیم استاندارد 60 دقیقه
زمان فعالیت
3:00–3:05 حضور و آماده‌سازی
3:05–3:15 مرور جلسه قبلی
3:15–3:30 توضیح و نمایش موضوع جدید
3:30–3:50 تمرین عملی شاگرد
3:50–3:57 تمرین مستقل و رفع اشکال
3:57–4:00 جمع‌بندی و معرفی جلسه بعد
هفته اول — آشنایی با MS Word و مهارت‌های پایه
جلسه 1 — Introduction to MS Word
هدف آموزشی: شاگرد با MS Word آشنا شود و بتواند برنامه را باز و بسته کند.

موضوعات اصلی:

  • MS Word چیست؟
  • کاربردهای Word
  • باز کردن Word
  • ایجاد Blank Document
  • بستن برنامه

نمایش عملی استاد: باز کردن Word، ایجاد یک سند جدید، معرفی محیط اصلی و بستن برنامه.

تمرین عملی شاگرد: هر شاگرد Word را باز کرده، یک سند جدید ایجاد و دوباره آن را می‌بندد.

معیار موفقیت: شاگرد بتواند بدون کمک مداوم استاد Word را باز کرده و یک سند جدید ایجاد کند.

جلسه 2 — Word Interface
هدف: شناخت قسمت‌های اصلی محیط Word.
  • Title Bar
  • Quick Access Toolbar
  • Ribbon
  • Tabs
  • Groups
  • Document Area
  • Status Bar
تمرین: استاد نام یک قسمت را می‌گوید و شاگرد باید آن قسمت را روی صفحه پیدا کند.
جلسه 3 — Creating a Document
هدف: شاگرد بتواند یک متن ساده ایجاد کند.

نمایش: Cursor، تایپ متن، Space، Enter و Backspace.

تمرین: تایپ یک پاراگراف کوتاه فارسی.
جلسه 4 — Saving Documents
هدف: ذخیره، باز کردن و بستن سند.
  • Save
  • Save As
  • Open
  • Close
تمرین: شاگرد سند را با نام مشخص ذخیره کرده، می‌بندد و دوباره باز می‌کند.
جلسه 5 — Basic Editing
هدف: انتخاب و ویرایش متن.
  • Select
  • Delete
  • Cut
  • Copy
  • Paste
تمرین: انتخاب، حذف، Copy و Paste کلمات در یک متن کوتاه.
مرور پنج‌شنبه — بدون کمپیوتر
  1. Word برای چه استفاده می‌شود؟
  2. Ribbon چیست؟
  3. تفاوت Save و Save As چیست؟
  4. مراحل ذخیره یک سند را بنویسید.
  5. Cut و Copy چه تفاوتی دارند؟
هفته دوم — ویرایش و قالب‌بندی متن
جلسه 6 — Undo & Redo
هدف: اصلاح اشتباهات با Undo و Redo.
تمرین: شاگرد چند تغییر در متن ایجاد کرده و سپس با Undo و Redo آنها را اصلاح می‌کند.
جلسه 7 — Fonts
هدف: تغییر نوع و اندازه فونت.
تمرین: یک متن با دو نوع فونت و سه اندازه مختلف تنظیم شود.
جلسه 8 — Bold, Italic & Underline
عنوان Bold، یک کلمه Italic و یک عبارت Underline شود.
جلسه 9 — Font Color & Highlight
عنوان رنگی و یک عبارت مهم Highlight شود.
جلسه 10 — Text Alignment
هدف: شناخت چهار نوع تراز متن.
  • Align Left
  • Center
  • Align Right
  • Justify
چهار پاراگراف ایجاد و هرکدام با یک نوع Alignment تنظیم شود.
مرور پنج‌شنبه:
  • تفاوت Bold، Italic و Underline.
  • نام چهار نوع Alignment.
  • تفاوت Font Size و Font Type.
  • کاربرد Highlight.
هفته سوم — تنظیم پاراگراف و ارزیابی اول
جلسه 11 — Paragraph Formatting
هدف: تنظیم فاصله خطوط، فاصله پاراگراف و Indentation.
یک متن با فاصله خطوط و تورفتگی مشخص تنظیم شود.
جلسه 12 — Bullets
ایجاد فهرست 5 موردی از وسایل یک صنف درسی.
جلسه 13 — Numbering
نوشتن مراحل انجام یک کار به صورت شماره‌دار.
جلسه 14 — Borders & Shading
تنظیم یک عنوان و پاراگراف با Border و Shading.
جلسه 15 — ارزیابی عملی اول
محدوده: جلسات 1 تا 14

آزمون باید عمدتاً عملی باشد و شامل ایجاد سند، تایپ، ذخیره، ویرایش، قالب‌بندی، Alignment، Paragraph، Bullets، Numbering و Borders باشد.

مرور پنج‌شنبه:

شاگرد مراحل ایجاد یک سند ساده را از باز کردن Word تا ذخیره نهایی به صورت نوشتاری توضیح دهد.

هفته چهارم — تنظیم صفحه و مدیریت سند
جلسه 16 — Page Setup
تنظیم Margins، Paper Size روی A4 و Orientation.
جلسه 17 — Page Breaks
ایجاد سند دوصفحه‌ای با استفاده از Page Break.
جلسه 18 — Headers & Footers
قرار دادن نام مرکز در Header و یک عبارت کوتاه در Footer.
جلسه 19 — Page Numbers
افزودن شماره صفحه و تنظیم جای آن.
جلسه 20 — Find & Replace
پیدا کردن و جایگزین کردن یک کلمه که چند بار در متن تکرار شده است.
مرور پنج‌شنبه:
  • Margin چیست؟
  • Page Break چیست؟
  • Header و Footer چیست؟
  • Page Number چه کاربردی دارد؟
  • Find & Replace چه زمانی استفاده می‌شود؟
هفته پنجم — بررسی متن و کار با جدول
جلسه 21 — Spelling & Grammar

آشنایی با ابزار بررسی املاء و گرامر.

نکته: امکانات بررسی املاء و گرامر فارسی بسته به نسخه و زبان نصب‌شده Office ممکن است متفاوت باشد.

جلسه 22 — Word Count & Language
مشاهده تعداد کلمات، صفحات و انتخاب زبان سند.
جلسه 23 — Tables – Introduction
ایجاد جدولی برای نام، نام پدر، صنف و شماره شاگرد.
جلسه 24 — Table Rows & Columns
افزودن، حذف و تغییر اندازه Row و Column.
جلسه 25 — Merge & Split Cells
ایجاد جدول و اجرای Merge و Split روی چند Cell.
مرور پنج‌شنبه:

تعریف Table، Row، Column و Cell و توضیح تفاوت Merge و Split.

هفته ششم — جدول، تصویر و اشکال
جلسه 26 — Table Borders & Shading
تنظیم Border و Shading جدول به صورت مرتب و خوانا.
جلسه 27 — Pictures
درج یک تصویر در سند.
جلسه 28 — Picture Formatting
  • Crop
  • Rotate
  • Resize
  • Adjust
ویرایش، Crop، Rotate و تغییر اندازه تصویر.
جلسه 29 — Text Wrapping
امتحان حالت‌های مختلف Wrap Text و انتخاب حالت مناسب.
جلسه 30 — Shapes + ارزیابی میان‌دوره
بخش اول: ایجاد و تنظیم Shapes.
بخش دوم: ارزیابی عملی مهارت‌های جلسات 16 تا 30.
مرور پنج‌شنبه:

مرور Table، Row، Column، Cell، Picture، Crop، Text Wrapping و Shape.

هفته هفتم — ابزارهای پیشرفته قالب‌بندی
جلسه 31 — WordArt & Text Boxes
ایجاد یک عنوان با WordArt و یک Text Box.
جلسه 32 — Icons & Symbols
افزودن یک Symbol و یک Icon مناسب به سند.
جلسه 33 — Columns
تبدیل یک متن به دو ستون.
جلسه 34 — Tabs
ایجاد یک فهرست ساده با استفاده از Tab و Tab Stops.
جلسه 35 — Styles
اعمال Heading 1 و Heading 2 و سایر Styles روی یک سند.
مرور پنج‌شنبه:
  • WordArt چیست؟
  • Text Box چیست؟
  • Columns چه کاربردی دارد؟
  • Tab چیست؟
  • Style چرا مهم است؟
هفته هشتم — ساخت سند حرفه‌ای
جلسه 36 — Templates
باز کردن یک Template و بررسی قسمت‌های آن.
جلسه 37 — Table of Contents
ایجاد فهرست مطالب با استفاده از Headingها.
جلسه 38 — Footnotes & Endnotes
ایجاد یک Footnote.
جلسه 39 — Hyperlinks
ایجاد یک Hyperlink به یک صفحه وب یا بخش دیگری از سند.
جلسه 40 — References & Captions
ایجاد Caption برای تصویر یا جدول.
مرور پنج‌شنبه:

شاگرد کاربرد Template، Heading، Table of Contents، Footnote، Hyperlink و Caption را به صورت نوشتاری توضیح دهد.

هفته نهم — Mail Merge، چاپ و پروژه نهایی
جلسه 41 — Mail Merge: Introduction
درک مفهوم Mail Merge و کاربرد آن در اسناد چندنفره.
استاد یک نمونه ساده مانند نامه یا گواهی‌نامه را نمایش می‌دهد.
جلسه 42 — Mail Merge
  1. ایجاد سند اصلی
  2. ایجاد یا انتخاب لیست اطلاعات
  3. Insert Merge Field
  4. Preview
  5. Finish & Merge
جلسه 43 — Printing
آمادگی برای چاپ صحیح سند.
  • Print Preview
  • انتخاب Printer
  • تعداد نسخه
  • انتخاب صفحات
  • Orientation
  • Paper Size
  • بررسی حاشیه‌ها
شاگرد قبل از چاپ یک سند را در Print Preview بررسی می‌کند.
جلسه 44 — Final Project
پروژه نهایی:

شاگرد باید یک سند رسمی حداقل 2 صفحه‌ای ایجاد کند که شامل موارد زیر باشد:

  • عنوان
  • چند پاراگراف
  • Font و Font Size
  • Bold / Italic / Underline
  • Alignment
  • Bullets یا Numbering
  • جدول
  • تصویر
  • Text Wrapping
  • Header یا Footer
  • Page Number
  • Page Setup
  • ذخیره صحیح فایل
  • آمادگی برای چاپ

نقش استاد: استاد نباید پروژه را به جای شاگرد انجام دهد؛ فقط راهنمایی و رفع اشکال انجام شود.

جلسه 45 — Final Practical Exam
آزمون نهایی عملی

شاگرد باید یک سند را از ابتدا ایجاد، تنظیم، ذخیره و برای چاپ آماده کند.

بخش مهارت مورد ارزیابی
1 ایجاد سند
2 تایپ و ویرایش
3 Font
4 Paragraph
5 Alignment
6 Bullets / Numbering
7 Table
8 Picture
9 Page Setup
10 Header / Footer
11 Page Number
12 Save
13 Print Preview

اصل آزمون: شاگرد باید بتواند کار را تا حد امکان مستقل انجام دهد.

مرور نهایی پنج‌شنبه:

مرور مفاهیم اصلی دوره و آماده‌سازی ذهنی برای استفاده مستقل از MS Word.

پنج‌شنبه پس از جلسه نهایی، آموزش جدید برگزار نمی‌شود.

5. وظایف ثابت استاد در تمام دوره
  1. ثبت حضور و غیاب شاگردان.
  2. مرور کوتاه جلسه قبلی.
  3. توضیح موضوع جدید.
  4. نمایش عملی عملیات.
  5. دادن فرصت کافی برای اجرای شخصی شاگرد.
  6. رفع اشکال.
  7. اطمینان از انجام تمرین عملی توسط شاگرد.
  8. ثبت پیشرفت و مشکلات مهم شاگردان.
  9. رعایت ترتیب جلسات.
  10. جلوگیری از حذف یا تدریس ناقص موضوعات اصلی.
6. اصول مهم برای استاد

اصل 1: توضیح طولانی جای تمرین عملی را نمی‌گیرد.

اصل 2: هر مهارت جدید باید توسط شاگرد شخصاً اجرا شود.

اصل 3: پنج‌شنبه برای تمرین غیرکمپیوتری و مرور است، نه تدریس موضوع جدید.

اصل 4: اگر بیشتر شاگردان یک مهارت را یاد نگرفته‌اند، استاد باید قبل از رفتن به موضوع بعدی، همان مهارت را دوباره تمرین دهد.

اصل 5: هدف دوره حفظ کردن نام ابزارها نیست؛ هدف، توانایی استفاده مستقل از Word است.

7. ثبت پیشرفت شاگرد
نام شاگرد تمرین‌های عملی آزمون 1 ارزیابی میان‌دوره پروژه نهایی آزمون نهایی یادداشت استاد
8. مسئولیت مدیریت مرکز
  • فراهم کردن محیط مناسب برای تمرین عملی.
  • اطمینان از موجود بودن وسایل و تجهیزات مورد نیاز.
  • بررسی منظم حضور و پیشرفت شاگردان.
  • دریافت گزارش استاد در مورد مشکلات آموزشی.
  • بررسی نتایج آزمون‌های عملی.
  • اطمینان از اجرای یکسان برنامه توسط معلمان.
9. اصل نهایی دوره
دانستن → دیدن → انجام دادن → تکرار کردن → مستقل انجام دادن

در پایان دوره، شاگرد باید بتواند یک سند واقعی و قابل استفاده را از ابتدا تا مرحله آماده‌سازی برای چاپ در MS Word ایجاد کند.